Hereke Tarihi

ZAMANIN DOKUNDUĞU YER HEREKE;

İstanbul’a komşu bir il olan Kocaeli’nin merkezi olan İzmit’e giderken, Marmara Denizi’ne paralel viyadüklerden birinin altındaküçük bir kasaba görürsünüz. Eğer tarih ve halı bilginiz yoksa,damların üzerinden geçer gidersiniz. Oysa, üzerinden geçtiğiniz Hereke kasabası, dünya halıcılık tarihinde altın sayfalar açmış bir yerdir. O küçük damların altında ve ünlü fabrikasında halı sanatının başyapıtları yaratılmıştır.

Tarihi 1843 yılına dayanan Hereke’deki fabrika, halı üretimine 1891 yılında geçti. Sultan Abdülmecid’in himayesinde ve Sivas, Ladik ve Manisa’dan getirilen ustalarla başlayan üretim bir ekolün de temellerini attı. Kendi özgün tarzlarını yaratmanın gerekli olduğunu bilen ustalar, Hereke’de bunu başarmakta gecikmediler.

19. yüzyılın sonlarında tezgahlarda ipeğin ışıltısı halıya dönüşürken, küçük kasaba da canlandı ve bir sanayi merkezi haline geldi. Bu değişim, 1898’de Alman İmparatoru II.Wilhelm’i Hereke’ye kadar getirecekti. Sultan Abdülhamid’i ziyaret eden İmparator, trenden indiği andan itibaren yerlere serilmiş halıların üzerinde yürüyerek, adına yaptırılan köşke gitmişti. Bir günde kurulan ilginç bir yapıdır Hereke köşkü.

Alman İmparatoru’ndan başka, birçok yabancı konuğu ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ü de konuk etmiştir.

        
Hereke Fabrikası’nda üretilen halılar, kumaşlar, ipekli dokumalar, kurdela ve şeritler ulusal ve uluslararası birçok yarışmada ödüller kazandı. 1855 Paris, 1862 Londra, 1892 Viyana, 1894 Lyon, 1910 Brüksel, 1911 Torino sergilerinde madalya ve büyük ödüle layık görülen Hereke mamülleri dünyanın her yerinde aranır oldu.Hereke halı ve seccadelerindeki kompozisyonların büyük kısmı “madalyonlu” kompozisyon tarzındadır. Özellikle, sarayların oda ve salonların kaplayacak büyüklükte yapılan dev halılarda bu kompozisyon revaçtadır. Halılarda ağırlıklı olarak Anadolu motifleri kullanılmış, yapımlarında da geleneksel işçilik uygulanmıştır.
   

Hereke ipek halılarının desenlerindeki süslemede natüralist çiçek ve yapraklar hakimdir. Nar çiçeği, karanfil, gül, rumi ve hatailer halıları bir çiçek bahçesine çevirirler. Seccadelerdeki hayat ağacı, ölümsüzlüğü ve cenneti, nar motifi güç ve bereketi simgeler. Topkapı modelimizde örneği görülebilecek olan, mihrap içindeki bir demet çiçek irem bağlarını sembolize eder. Halıların köşebentlerine çiçek buketleri konması da Hereke tarzının bir başka eğilimidir. Renkler ise, zeminde kırmızı, pembe, bej, açık yeşil, mavi ve lacivert; motif içlerinde siyah, sarı, bordo, kahverengidir. Canlı ve pastel renkler uyumlu bir birliktelik yaşarlar Hereke halılarında.

Hereke ipek halıları, İstanbul’da Yıldız, Dolmabahçe ve Beylerbeyi saraylarında görkemli tavanları zeminde tamamlarken, Hollanda’nın La Hey kentindeki Adalet Sarayı’nda da dev bir Hereke Halısı bulunmaktadır.

Hereke’nin oluşturduğu ekol dünya çapında talep görünce çeşitli yerlerde benzer dokuma tekniği ile üretildi ve Hereke adı altında alınıp satılmaya başlandı. Ancak hiçbiri Hereke'de dokunan halıların dokusuna ve zerafetine ulaşamadı. Çünkü binlerce yıldır süregelen Anadolu kültürü, dokuyucularının içindeki coşku, hüner ve sevgiyle bütünleşip, Hereke halısının lezzetini yarattı.
     
Check your own Carpet !

© herekesilkcarpet